De kunst van het troosten

Je kijkt naar de wanhoop en het verdriet in de ogen tegenover je. Je wilt zo graag helpen, je wilt zo graag het verdriet verzachten. Maar hoe? Hoe kan je troost geven bij zo’n groot verdriet? Woorden blijven steken in je keel, omdat geen van allen de juiste toon kan raken. Maar dát kun je natuurlijk ook gewoon zeggen. ‘Sorry, ik weet niet wat ik moet zeggen.’ zegt vaak genoeg. Soms is het verdriet té groot om er de juiste woorden voor te vinden. Je kunt dan beter zeggen: “Ik weet het niet”, dan geforceerd een foute opmerking maken…

Veel mensen vinden het eng iets te zeggen. Ze vinden dit zelfs zo eng, dat ze het liefst de persoon uit de weg gaan. Negeren. Maar wat is er eng aan verdriet? Het kan ons iedere dag zelf treffen en hoe zouden wij het vinden wanneer we juist dan genegeerd worden? Als je geen woorden weet, leg dan een arm om iemand zijn schouders heen. Of probeer voor iemand klaar te staan in emotionele of in praktische zin. Bijvoorbeeld iemand verlichten bij dagelijkse verplichtingen zoals de kinderen van school halen of de boodschappen doen. Ook dát is troosten.

Een prachtige vorm van troost is het herinneren van de overlijdensdatum of geboortedag en juist op die dag even bellen om sterkte te wensen. Je hoeft geen gesprek aan te gaan van een uur. Even zeggen dat je in gedachte bij hem of haar bent, kan voor zoveel genegenheid en troost zorgen…

Foute manier

Bestaat er een foute manier van troosten? Ja! je kunt het dan zelfs nog nauwelijks ‘troost’ noemen. Bijvoorbeeld door het maken van foute opmerkingen als:

Hij/zij had een mooie leeftijd
Tijd heelt alle wonden
Het is Gods wil / God zal er wel een bedoeling mee hebben gehad
Je moet niet huilen/Je moet flink zijn
Je bent nog jong, je kunt nog zoveel kinderen krijgen
Het was het lot / Het was de tijd
Gelukkig heb je … nog
Ik weet wat je voelt / Ik begrijp je

Hoe goed bedoeld je opmerkingen ook zijn, ze kunnen heel hard aankomen en daardoor een negatieve of averechtse uitwerking hebben. Ook een opmerking als ‘Ik weet wat je voelt’ kan slecht uitpakken. Je kunt immers alleen vermoeden hoe iemand zich voelt en we moeten daarbij niet uitgaan van onze eigen gedachtegang en ervaring. Ieder mens is immers uniek.

Goede manier

Bij een goede manier van troosten kun je denken aan: (actief) luisteren, steunen, begrip tonen, warmte en liefde tonen, bescherming bieden, knuffelen, praten en door er gewoon te zijn. Luisteren is vaak belangrijker dan woorden. Laat de ander zijn verhaal doen, zonder onderbrekingen. Kijk hem aan, pak eventueel zijn of haar hand. Door goed te luisteren, krijgen de woorden de kans je hart te raken. En wanneer dit gebeurt, komen de juiste woorden vanzelf uit je mond. En luisteren doe je niet eenmaal, niet tweemaal, maar net zo vaak als de ander zijn verhaal wil vertellen.
Soms moet iemand gestimuleerd worden zijn of haar verhaal te doen. Je kunt hierbij helpen door het stellen van bepaalde vragen zoals:

1) Vraag naar de manier waarop het is gegaan
2) Vraag naar de band die hij/zij samen hadden
3) Vraag naar herinneringen
4) Vraag naar praktische hulp (kan je iets voor iemand doen?)
5) Laat niet iemand contact met jou hoeven opnemen, maar neem zelf contact op
6) Geef alle ruimte aan het verhaal en blijf zelf op de achtergrond
7) Wees er voor de ander, maar respecteer wel diens privacy
8) Heb respect en geef geen (waarde)oordeel wanneer hij/zij de dingen anders wil doen of anders ziet
9) Gun iemand zijn verdriet, niet alle tranen hoeven opgevangen te worden

Aanraken

Ieder mens heeft het nodig te worden aangeraakt, geknuffeld of gekoesterd. Op momenten van verdriet, is deze behoefte nog veel sterker. In ons land deinzen we hier – jammer genoeg – snel voor terug, omdat het verkeerd begrepen kan worden. Een aanraking geeft echter een tedere bescherming en kan zelfs een heilzame werking hebben. Denk bijvoorbeeld aan een knuffel, een arm, een hand. Een goede aanraking is niet bezitterig, maar laat de ander zijn vrijheid en geeft de mogelijkheid tot een contact vol vertrouwen.

Troost me

Stond ik maar
in jouw schoenen:
dan zou ik me
omhelzen
troosten en mijn
tranen wegzoenen

© Marion Middendorp

Extra informatie

Herdenk je kindje…
Afscheidsgedichten
Rouwverwerking – Omgaan met verlies
Troosten bij verlies van een kind
Omgaan met verdriet
Verlies van een kleinkind – Het dubbele verdriet van oma en opa

Bronvermelding

Tekst: Marion Middendorp
© afbeelding: 123rf.com

Related Post

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *